Chronische luchtweginfectie bij de rat (chronic respiratory disease, CRD) heeft verschillende oorzaken. Diverse virussen en bacteriën versterken elkaar waardoor het dier klachten krijgt. Daarnaast spelen omgevingsfactoren en de conditie van het dier mee in de ernst van de ziekte. De oorzaak van deze luchtwegziekte is dus een combinatie van:

• hoge ammoniak niveaus door teveel urine en te weinig ventilatie in het hok
• besmetting met Sendai virus, PVM (paramyxovirus), rat respiratory virus, CAR bacillus, Haemophilus bacterie en Mycoplasma
• genetische overgevoeligheid voor genoemde ziekte-verwekkers (dit wordt versterkt door inteelt)
• Vitamine A en E tekort (dit ontstaat indien er geen goede kwaliteit rattenvoeding gegeven wordt)
• overgewicht
• slechte bodembedekking met veel stof zoals zaagsel

Ratten van alle leeftijden kunnen luchtwegeproblemen krijgen. In het begin zijn de klachten mild en worden niet altijd door de eigenaar opgemerkt: zwaarder ademen, gewichtverlies, rode tranen, reutelende ademhaling en niezen. In later stadium kan ernstige benauwdheid met veel bijgeluiden voorkomen. Soms wordt een scheve kop en evenwichtsproblemen gezien. Alleen niesklachten komen meestal door een allergie (en slechte bodembedekking!) en niet door deze ziekte.

Wat gebeurt er precies?
Het epitheel van de luchtwegen (de bekleding van je luchtwegen) wordt beschadigd. Er hoopt zich slijm op doordat dit epitheel niet meer goed werkt en doordat er meer slijm wordt gemaakt. Dit heeft tot gevolg dat de smalle luchtwegen geblokkeerd raken en schadelijke bacteriën in dit slijm gaan groeien. Het afweersysteem zorgt voor een ontstekingsreactie waardoor het epitheel gaat zwellen en spieren in de luchtwegen samentrekken (reactie zoals bij astma). Dit alles leidt ertoe dat de doorgang in luchtwegen zeer smal wordt waardoor ademen steeds moeilijker gaat. Dit is een vicieuze cirkel, waarbij de luchtwegen steeds slechter worden. Uiteindelijk kan een rat zo benauwd worden dat hij sterft.

Wat kunnen we er aan doen?
Vele factoren spelen een rol in het ontstaan van deze ziekte. Daarom is behandeling niet makkelijk. Soms hebben er al teveel veranderingen in de luchtwegen plaatsgevonden. Deze schade is niet meer omkeerbaar. Omdat de ziekte nooit meer overgaat, moet er levenslang behandeld worden! Behandeling heeft als doel de klachten te verminderen zodat de rat nog een leuk leven kan leiden.  
Mogelijke behandelingsmethoden:
Antibiotica kunnen in het begin helpen om bijgekomen bacteriele infectie te bestrijden, maar gaan het probleem zeker niet oplossen. De meeste bacterien zitten in de slijmlaag en daar dringen antibiotica niet in door! Toch kan het nuttig zijn doxycycline (een antibiotica) levenslang te geven, niet om bacteriën te bestrijden, maar om het ontstekingsremmend effect.
Middelen als prednisolon (corticosteroïden) hebben een kortdurend effect en helpen bij acute benauwdheid. Er is weinig wetenschappelijk bewijs dat het nut heeft om het langer te geven en het kan zeker nadelig werken.
Middelen die de luchtwegen open zetten (bijv.Theophylline) kunnen ademen makkelijker maken en zorgen ervoor dat de werking van epitheelhaartjes in de luchtwegen (die het slijm verplaatsen en opruimen) beter werken. Astma inhalatoren voor mensen kunnen helpen bij een acute levensbedreigende benauwdheidsaanval.
Vernevelen is een hele goede therapie. Hierbij wordt een zoutoplossing door een speciaal vernevelapparaat in de lucht gebracht waardoor het ingeademd kan worden en diep in de luchtwegen doordringt. Het zorgt dat het dier makkelijker kan ademen, het lost slijm op en doodt bacteriën. Deze behandeling is alleen nuttig indien het 1-2x daags, levenslang wordt gedaan! 
Bisolvon werkt slijmverdunnend. Er is nooit wetenschappelijk onderzocht of het werkt bij ratten, zoals bijna alle van de hierboven genoemde therapiën. (Kinderbisolvon (4 mg/5ml), levensslang 4 ml door 100 ml drinkwater).